Een productieve overheid: enkele notities
Online publicatie op Substack
2 november 2026
De brief van het Kabinet aan de Tweede Kamer (26 oktober) over een slagvaardige overheid heeft nogal wat reacties losgemaakt. Volgens de brief vervallen de komende tien jaar 25.000 voltijdbanen bij de Rijksoverheid. Dit levert een besparing op van ongeveer 3,5 miljard euro. De gevolgen hiervan voor de dienstverlening zullen voor een derde worden opgevangen door de groei van de productiviteit. De andere twee derde gaat ten koste van de dienstverlening door de overheid, waarbij vooral het afschaffen van adviesorganen in het oog springt. Uit de brief en de reacties blijkt dat er over dit onderwerp een aantal misvattingen en het nodige onbegrip bestaan. Die komen hier kort aan de orde. Wellicht kan, nadat het stof over de brief is neergedaald, hier nog even bij stil gestaan worden.
Lees hier de publicatie op Substack.
Lees meer
Jos Blank te gast bij radioprogramma Dit is de Dag (npo radio 1)
27 oktober 2026
29 oktober 2026
Het kabinet wil 25.000 banen schrappen bij het ambtenarenapparaat. Dit plan staat in de brief van staatsecretaris ‘slagvaardige overheid’ Eric van den Burg. En zijn doel is duidelijk: 3,5 miljard moet er gewoon af. Maar hoe haalbaar zijn deze plannen? Tom Lash, journalist bij de Correspondent, Sandra Groeneveld hoogleraar publiek management aan de universiteit Leiden en Jos Blank, wetenschappelijk directeur bij IPSE (Instituut voor publieke sector efficiëntie studies) waren te gast in Dit is de Dag om hierover te praten.
Bekijk hier de podcast op nporadio1.nl
Lees meer
Geld voor het (voortgezet) onderwijs, parels voor de zwijnen?
Online publicatie op Substack
22 oktober 2026
In de onderhandelingen over de begroting voor 2027 heeft het Kabinet besloten om de geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid te schrappen. Het voorstel is om het hierdoor ontstane begrotingsgat te dichten met bezuinigingen in het onderwijs. Uit de reacties blijkt dat velen dit geen goed idee vinden. Dit soort keuzes en reacties worden veelal bepaald door opportunisme en emotie. Een feitelijke onderbouwing of weerlegging ontbreekt, behoudens de clichématige, zoals dat onderwijs een investering is in onze toekomst. Dat is wel waar, maar onderwijsmiddelen moeten wel doelmatig en effectief worden ingezet. Dit artikel geeft een schets van een aanpak die kan bijdragen aan een rationelere afweging van de allocatie van overheidsmiddelen. Het voortgezet onderwijs dient hier als casus om de schets verder toe te lichten.
Lees hier de publicatie op Substack.
Lees meer
Rondetafelgesprek: Slagvaardige overheid
Deelname Jos Blank op 15 oktober 2026
13 oktober 2026
Op verzoek van de Tweede Kamer commissie van Binnenlandse Zaken neemt Jos Blank deel aan een rondetafelgesprek over een Slagvaardige overheid.
Datum: 15 oktober 2026
Tijd: 10:00 – 11:30 uur
Het debat is live te bekijken via deze link.
Het programma is te vinden op de website van de Tweede Kamer.
Voor deze bijeenkomst heeft Jos een korte notitie met een aantal stellingen opgesteld, die als startpunt dienen voor het gesprek.
Lees hier de notitie op Substack.
Lees meer
Handboek “Naar een productieve overheid” ook digitaal beschikbaar
15 september 2026
De productieve overheid’ staat hoog op de politieke agenda van het huidige Kabinet. Wat is eigenlijk een productieve overheid, hoe meet je dat en kan je daarop sturen? Dit soort vragen staat centraal in het nieuwe boek van Prof. (em.) Jos Blank “Naar een productieve overheid: de wetenschap van productiviteit,doelmatigheid en publieke prestaties”.
Het boek geeft een toegankelijke inkijk in de wereld van de meting van productiviteit, maar ook hoe deze is te beïnvloeden. Aan de hand van een aantal case studies laat de auteur zien hoe slecht het gesteld is met de productiviteit van de Rijksoverheid, de sector ziekenhuizen en de gemeentelijke jeugdzorg. Het boek is een must have voor beleidsambtenaren, politici, managers in de publieke dienstverlening, toezichthouders, koepelorganisaties en anderen die de publieke dienstverlening een warm hart toedragen.
Om een indruk van het boek te krijgen is het eerste hoofdstuk gratis digitaal beschikbaar. Het boek wordt uitgegeven door Pumbo en is te bestellen via deze link. De prijs van het boek bedraagt € 34,95 (excl. verzendkosten).
Lees meer
Het nieuwe handboek Naar een productieve overheid:
de wetenschap van productiviteit, doelmatigheid en publieke prestaties
10 september 2026
De vraag naar een productieve overheid staat volop in de belangstelling. Maar wat verstaan we eigenlijk onder een productieve overheid? Hoe meet je productiviteit in de publieke sector? En belangrijker nog: hoe kun je die verbeteren?
In zijn nieuwe boek Naar een productieve overheid: de wetenschap van productiviteit, doelmatigheid en publieke prestaties geeft Prof. (em.) Jos Blank een heldere en toegankelijke introductie in deze thematiek. Hij laat zien hoe productiviteit in de publieke sector kan worden gemeten én welke factoren daarop van invloed zijn.
Lees meer
Productieve overheid – Notities aan de commissie Binnenlandse Zaken van de Tweede Kamer
Online publicatie op Substack
10 september 2026
Op verzoek van de Tweede Kamer commissie van Binnenlandse Zaken neemt Jos Blank op 15 oktober 2026 deel aan een rondetafelgesprek over een Slagvaardige overheid. Voor deze bijeenkomst heeft hij een korte notitie met een aantal stellingen opgesteld, die als startpunt dienen voor het gesprek.
Lees hier de notitie op Substack.
Lees meer
Waarom de publieke dienstverlening onze welvaart bedreigt
Online publicatie op Substack
15 juli 2026
Een sterke economie vraagt om meer dan innovatie alleen. Ook de publieke sector speelt een cruciale rol.
Lees in deze bijdrage van Jos Blank waarom een dalende productiviteit bij de overheid gevolgen heeft voor de welvaart van ons allemaal.
Lees hier het artikel op Substack.
Lees meer
Meer regels, minder resultaat: de productiviteitsagenda van het regeerakkoord
Online publicatie op MeJudice en Substack
10 juni 2026
Het regeerakkoord besteedt ruime aandacht aan het verbeteren van de productiviteit binnen de Rijksoverheid. Deze focus is toe te juichen, aangezien het slecht gesteld is met de doelmatigheid in de publieke sector. De ondermaatse prestaties zijn niet alleen vervelend voor de belastingbetaler, maar ook voor ondernemers. In een krappe arbeidsmarkt zien zij een steeds groter deel van de beroepsbevolking in dienst treden bij de overheid. De vraag is echter of de voorgestelde middelen daadwerkelijk de beloofde productiviteitsgroei zullen opleveren.
Meer regels, minder resultaat: de productiviteitsagenda van het regeerakkoord
Lees hier het artikel op MeJudice
Naar een improductieve overheid
Lees hier de publicatie op Substack.
Voegt arbeidsmigratie waarde toe? Het is maar hoe je ernaar kijkt
Online publicatie op MeJudice en Substack
8 april 2026
De heersende opvatting is dat arbeidsmigratie gewenst is als het bijdraagt aan de Nederlandse welvaart in brede zin. Arbeidsmigratie zou vooral moeten worden ingezet in hoogproductieve sectoren, omdat de externe effecten daar per saldo positief zijn. De gedachte dat arbeidsmigratie in kapitaalintensieve hoogproductieve sectoren welvaart creëert, is op zijn minst dubieus. Het is van groot belang dat beleidsmakers zich bewust zijn welk perspectief zij hanteren. Door bijvoorbeeld waardecreatie te definiëren langs de lijnen van het binnenlands nationaal inkomen in plaats van het bruto nationaal product ontstaat een heel ander beeld.
Voegt arbeidsmigratie waarde toe? Het is maar hoe je ernaar kijkt
Lees hier het artikel op MeJudice
Arbeidsmigratie en welvaart in enge zin
Lees hier de uitgebreide reflectie met rekenvoorbeelden op Substack.